en
A. Sâu gây hại trên cây cà phê
Bảng 1. Tóm tắt một số sâu hại gây hại trên cây cà phê
|
Tên sâu hại |
Biện pháp phòng trừ |
|
Rệp vảy xanh Rệp vảy nâu Rệp sáp |
Chú ý: Chỉ phun thuốc trên những cây bị rệp, không phun thuốc định kỳ không phun toàn bộ diện tích. |
|
Rệp sáp hại rễ |
Chú ý: Khi bới đất xung quanh gốc cần xử lý thuốc ngay, tránh để lâu kiến sẽ mang rệp phát tán đi nơi khác và chỉ xử lý các cây có rệp. |
|
Mọt đục cành |
Hiện nay chưa có thuốc phòng trừ có hiệu quả vì vậy việc phát hiện kịp thời và cắt bỏ các cành bị mọt tấn công mang đến hiệu quả phòng trừ cao. Nên cắt phía trong lỗ đục 2 cm và đốt các cành bị mọt để ngăn chặn sự lây lan của mọt. |
|
Mọt đục quả |
Trên những vùng bị mọt phá hại nhiều có thể dùng Thiodan nồng độ 0,25% phun vào thời kỳ quả già. |
1. Rệp vảy xanh, rệp vảy nâu, rệp sáp gây hại trên cà phê
- Các loại rệp này thường tập trung trên các bộ phận non của cây như chồi vượt, cành, lá, quả non... để chích hút nhựa làm rụng lá, quả khiến cây bị kiệt sức và có thể gây chết cây.
- Rệp phát triển quanh năm nhưng gây hại mạnh trong mùa khô và trên cà phê KTCB. Kiến là loài côn trùng tham gia phát tán rệp.
2. Rệp sáp hại rễ gây hại trên cà phê
- Rệp thường tập trung ở phần cổ rễ nhưng khi mật độ lên cao rệp lan dần xuống rễ ngang, rễ tơ và kết hợp với nấm hình thành các măng-xông bao quanh các rễ ngăn cản thuốc trừ sâu tiếp xúc với rệp.
- Các vết thương hình thành do rệp chích hút tạo điều kiện cho nấm bệnh xâm nhập gây nên bệnh thối rễ. Kiến và nước chảy tràn là hai tác nhân chính trong việc lây lan của rệp.
3. Mọt đục cành gây hại trên cà phê
- Mọt phát triển mạnh vào các tháng đầu mùa khô và tập trung phá hại trên các cành tơ.
- Mọt đục một lỗ nhỏ bên dưới cành tơ làm cho cành bị héo dần và chết.
4. Mọt đục quả gây hại trên cà phê
- Mọt gây hại chủ yếu trên các quả xanh già (khi nhân đã cứng), quả chín trên cây và có khả năng phát triển trong quả khô còn sót trên cây, dưới đất.
- Mọt còn có thể phá hại quả và nhân khô trong kho khi độ ẩm của hạt cao hơn 13%.
B. Bệnh gây hại trên cây cà phê
Bảng 2. Tóm tắt một số bệnh hại gây hại trên cây cà phê
|
Tên bệnh hại |
Biện pháp phòng trừ |
|
Bệnh gỉ sắt |
Hằng năm phải tiến hành phun thuốc vì thuốc chỉ có tác dụng phòng trừ bệnh trong năm và chỉ phun cho những cây cây bị bệnh. |
|
Bệnh thối rễ |
Hạn chế xới xáo trong vườn cây đã bị bệnh để tránh làm tổn thương bộ rễ. |
|
Bệnh khô cành, khô quả |
|
|
Bệnh nấm hồng |
Chủ yếu là phát hiện kịp thời để cắt bỏ các cành bệnh, nếu bệnh xuất hiện phổ biến có thể dùng thuốc Validacin nồng độ 2% hay Anvil 0,2%, phun 2-3 lần cách nhau 15 ngày. |
|
Bệnh lỡ cổ rễ |
Nhổ bỏ và đốt các cây bị bệnh nặng, các cây bệnh nhẹ có thể cứu chữa bằng cách tưới vào mỗi gốc 1-2 lít dung dịch Benlate (Bendazol) nồng độ 0,5% và Validacin nồng độ 3%, tưới 2-3 lần cách nhau 15 ngày. |
|
Bệnh bạc lá do thiếu lưu huỳnh |
Để hạn chế hiện tượng thiếu lưu huỳnh có thể phun lên lá dung dịch Sun phát đạm nồng độ 1% hay Sun phát kẽm nồng độ 0,4%, phun 2-3 lần cách nhau 15-20 ngày. |
|
Bệnh xoăn lá do thiếu kẽm |
Để chữa trị hiện tượng thiếu kẽm có thể dùng dung dịch Sun phát kẽm nồng độ 0,4% phun lên lá vào đầu mùa mưa, phun 2-3 lần cách nhau 1 tháng hay bón Sulfat Kẽm từ 20-30 kg/ha. |
1. Bệnh gỉ sắt gây hại trên cà phê
- Đây là loại bệnh gây hại phổ biến trên các vườn cà phê. Mức độ bệnh tùy thuộc vào khả năng kháng bệnh của từng cây nhưng một khi cây đã nhiễm bệnh thì cả chu kỳ còn lại của cây sẽ bị bệnh.
- Nấm ký sinh vào mặt dưới của lá, ban đầu là những vết màu vàng nhạt sau đó xuất hiện lớp phấn màu da cam, các vết bệnh lớn dần và gây rụng lá một phần hay toàn bộ khiến cây bị kiệt sức.
- Bệnh thường xuất hiện vào đầu mùa mưa và phát triển mạnh nhất vào cuối mùa mưa.
2. Bệnh thối rễ gây hại trên cà phê
- Bệnh thối rễ là loại bệnh nguy hiểm vì nó có thể gây chết hàng loạt và hiện nay chưa có loại thuốc hóa học nào có tác dụng phòng trị hữu hiệu đối với loại bệnh này.
- Bệnh do sự phối hợp tấn công của tuyến trùng Pratylenchus coffeae và các nấm Fusarium oxysporum, Fusarium solani, Rhizoctonia bataticola...
- Các cây bị bệnh thối rễ thường có các triệu chứng sau: cây sinh trưởng chậm, có ít cành thứ cấp và chồi vượt, lá chuyển sang màu vàng, rễ tơ và cổ rễ bị thối, trên cà phê KTCB cây thường bị nghiêng trong mùa mưa và rẽ cọc bị thối.
3. Bệnh khô cành, khô quả gây hại trên cà phê
- Bệnh có nguyên nhân do mất cân đối dinh dưỡng hay bị nấm Colletotrichum coffeanum gây nên
- Bệnh gây hại chủ yếu trên cành, quả làm khô cành và rụng quả.
- Các vết bệnh do nấm gây ra ban đầu có màu nâu vàng sau đó lan rộng và chuyển sang màu nâu sẫm, các vết bệnh thường lõm sâu xuống so với các phần không bị bệnh
4. Bệnh nấm hồng gây hại trên cà phê
- Bệnh do nấm Corticium salmonicolor gây nên
- Vị trí tác hại chủ yếu ở trên cành phần trên của tán, gần nơi phân cành và phần ngọn của cây
- Bệnh thường phát sinh trong các tháng cuối mùa mưa
- Vết bệnh ban đầu là những chấm trắng nằm ở mặt dưới của cành về sau chuyển sang màu hồng và khi vết bệnh lan rộng khắp chu vi của cành có thể gây chết cành.
5. Bệnh lỡ cổ rễ gây hại trên cà phê
- Bệnh thường gây hại trên cây con trong vườn ương, cây trong thời kỳ KTCB.
- Bệnh do nấm Rhizoctonia solani gây nên.
- Phần cổ rễ bị thối khô hay bị thối một phần khiến cây sinh trưởng chậm, vàng lá và có thể dẫn đến chết cây.
6. Bệnh bạc lá do thiếu lưu huỳnh gây hại trên cà phê
- Triệu chứng thiếu lưu huỳnh thường xuất hiện trên lá non.
- Các lá non có màu xanh trắng, lá dòn, bìa lá dễ rách, các lá già thường rụng sớm.
- Bón phân Sun phát đạm (SA) với liều lượng 200-300 kg/ha có thể phòng ngừa được hiện tượng thiếu lưu huỳnh.
7. Bệnh xoăn lá do thiếu kẽm gây hại trên cà phê
- Triệu chứng thiếu kẽm thường xuất hiện trên các lá non ở đầu cành, ngọn thân, ngọn chồi vượt.
- Lá bị xoăn lại và có màu vàng xen giữa các gân lá màu xanh, các đốt ở đầu cành, đầu thân rất ngắn do không phát triển được.
